◄ مسیرهای اصلی ترانزیتی ایران ؛ کریدورهای حیاتی شمال - جنوب و شرق - غرب
مسیرهای اصلی و بنادرترانزیتی درایران (شمال- جنوب ، شرق- غرب) به شرح زیر است:

ایران به عنوان پل ارتباطی بین شرق و غرب، دارای کریدورهای استراتژیک ترانزیتی است که نقش حیاتی در تجارت بین المللی ایفا می کنند. در این گزارش به مهم ترین مسیرهای ترانزیتی ایران و پتانسیل های اقتصادی آنها می پردازیم.
کریدور شمال-جنوب (NSTC) North-South Transport Corridor)
مسیر اصلی: بندرعباس → تهران → بندر انزلی
- بنادر کلیدی:
- بندرعباس (اصلی ترین بندر تجاری ایران)
- چابهار (دروازه اقیانوس هند)
- بوشهر و امام خمینی (حوزه خلیج فارس)
- انزلی (دروازه دریای خزر)
مزایا:
✅ کوتاه ترین مسیر اتصال هند به روسیه و اروپا
✅ کاهش 40% هزینه و زمان نسبت به مسیر سنتی سوئز
✅ ظرفیت جابجایی 10 میلیون تن کالا سالانه
کریدور شرق - غرب (جاده ابریشم جدید)
مسیر اصلی: سرخس (ترکمنستان) → تهران → بازرگان (ترکیه)
- شهرهای مهم مسیر:
- سرخس (مرز ترکمنستان)
- مشهد
- تهران
- تبریز
- جلفا (مرز آذربایجان)
پتانسیل ها:
- اتصال چین به اروپا در 15 روز (نصف مسیر دریایی)
- افزایش مبادلات با کشورهای CIS
- حمل سالانه 5 میلیون تن کالای ترانزیتی
مسیرهای مکمل ترانزیتی
1. مسیر سرخس → بندر لاذقیه (سوریه)
- مسیر: سرخس → خسروی → بغداد → حلب → لاذقیه
- کاربرد: اتصال آسیای میانه به مدیترانه
2. مسیر بندر امام → شلمچه (عراق)
- حجم مبادلات: 3 میلیون تن کالا سالانه
- کالاهای اصلی: مواد غذایی، مصالح ساختمانی
3. مسیر چابهار → آسیای میانه
- شاخه ها:
- چابهار → میلک → کابل → ترمز (ازبکستان)
- چابهار → سرخس → ترکمنستان
- ظرفیت: سرویس دهی به افغانستان و کشورهای محصور در خشکی
مقدار | شاخص |
7500 کیلومتر | طول کریدورهای اصلی |
12 بندر مهم | تعداد بنادر ترانزیتی |
3.2% | سهم ترانزیت در GDP |
8.5% | رشد سالانه ترانزیت |
چالش ها و فرصت ها
چالش ها:
- تحریم های بین المللی
- کمبود ناوگان مدرن ریلی
- رقابت با مسیرهای جایگزین
فرصت ها:
- موقعیت استراتژیک در قلب اوراسیا
- برنامه های توسعه ریلی مانند راه آهن رشت-انزلی
- همکاری با سازمان های بین المللی مانند ECO
چشم انداز آینده
- تکمیل راه آهن چابهار-زاهدان تا 1405
- افزایش سهم ایران از تجارت اوراسیا به 5%
- تبدیل به هاب لجستیکی غرب آسیا تا 1410